30 ژوئن 2023 - بر اساس یک مقاله تحقیقاتی جدید که در مجله پزشکی Cell Reports Medicine منتشر شده است، کلید معکوس کردن موثر دیابت نوع 1 ممکن است در روش تازه کشف شده ی پیوند جزایر پانکراس باشد.

در دیابت نوع 1، سیستم ایمنی فرد به اشتباه به سلول های بتا در پانکراس حمله می کند. از آنجایی که این سلول های بتا انسولین را تولید و ترشح می کنند که به کنترل سطح قند خون کمک می کند، نتیجه این حمله، قند خون بالا و در نهایت دیابت نوع 1 است. سلول‌های بتا در جزایری به نام جزایر پانکراس قرار دارند. جزایر پانکراس، حاوی انواع مختلفی از سلول‌ها هستند که هر کدام هورمون متفاوتی را تولید می‌کنند که در جریان خون ترشح می‌شود. سلول های آلفا گلوکاگون، سلول های دلتا سوماتوستاتین و سلول های بتا که 80-65 درصد از سلول های جزایر را تشکیل می دهند، انسولین و آمیلین می سازند.

ایده ی درمان یا حتی معکوس کردن دیابت نوع 1 با پیوند سلول های جزایر از یک اهداکننده سالم مدتها است که مطرح بوده است، اما مشکلات خاصی مانع از اجرای موفقیت آمیز آن شده است. برای مثال، این فرآیند ناکارآمد است زیرا سیستم ایمنی نیمی از سلول‌های بتای پیوندی را از بین می‌برد. همچنین، این پیوندها از طریق کبد انجام شده اند، که به دلیل اینکه می تواند تعداد محدودی پیوند را مدیریت کند، محققان را به این حدس و گمان واداشت که مکان دیگری برای پیوند ممکن است عملکرد بهتری داشته باشد.

امنتوم به عنوان یک مکان جدید بالقوه برای پیوند

به گفته ی نویسندگان این گزارش جدید، که توسط محققان بیمارستان عمومی ماساچوست در بوستون رهبری ‌شد، مکان جایگزینی که ارزش امتحان کردن را داشت، امنتوم بود، که طبق تعریف ارائه شده توسط موسسه ملی سرطان، یک چین صفاقی است (بافت نازکی که شکم را می پوشاند) که معده و سایر اندام های شکم را احاطه کرده است. نظارت بر امنتوم نسبت به کبد آسان تر است، زیرا دسترسی به آن آسان تر است، و این اندام، به اندازه ی کبد حیاتی نیست.

محققان برای اینکه امنتوم را به یک محل پیوند زنده تبدیل کنند، آنزیمی را که باعث لخته شدن خون می‌شود با پلاسمای خون خود گیرندگان ترکیب کردند. این روش محققین را قادر ساخت تا آنچه را که آنها «ماتریس زیست تخریب پذیر» نامیدند، بسازند که به جزایر اهداشده اجازه می دهد تا در امنتوم تثبیت شوند. آنها سپس از درمان سرکوبگر ایمنی برای محافظت از جزایر پیوند شده در برابر حمله سیستم ایمنی استفاده کردند. این آزمایش بر روی آنچه محققان به عنوان سه «پریمات غیرانسانی» مبتلا به دیابت نوع 1 توصیف کردند، انجام شد.

این استراتژی در بازگرداندن سطح قند خون طبیعی و ترشح انسولین در پریماتهای غیرانسانی مورد آزمایش موفقیت آمیز بود و اثرات آن تا زمانی که حیوانات در حال ارزیابی بودند، ادامه داشت. به گفته نویسنده اول این مقاله، دکتر هونگ پینگ دنگ، "دستیابی به کنترل کامل قند خون به رویکرد مهندسی زیستی نسبت داده می شود که روند عروق سازی و عصب دهی مجدد را برای جزایر پیوند شده تسهیل می کند، این اولین بار است که چنین روشی در مدل نخستی‌های غیرانسانی آزمایش می شود".

دکتر جی لی، محقق اصلی جراحی پیوند در ماساچوست و نویسنده ارشد این گزارش جدید، گفت: این مطالعه پیش بالینی می‌تواند به توسعه استراتژی‌های جدید برای جایگزینی سلول‌های بتا در دیابت کمک کند و می تواند پارادایم فعلی پیوند جزایر پانکراس را تغییر دهد. یک کارآزمایی بالینی برای آزمایش این رویکرد در حال برنامه ریزی است.

محققان همچنین به سایت مهندسی زیستی آنها در امنتوم اشاره کردند که می‌تواند میزبان انواع دیگری از سلول‌های مهندسی شده ژنتیکی باشد، به‌ ویژه برای بیماری‌های کبدی یا مشکلات متابولیک و غدد درون ریز. با این حال، در حال حاضر تمرکز بر دیابت نوع 1 است، که پتانسیل آن قابل توجه است. به گفته یکی از نویسندگان این مقاله دکتر James F. Markmann، رئیس بخش جراحی پیوند و مدیر عملیات بالینی در مرکز پیوند در بیمارستان عمومی ماساچوست، کاربرد این استراتژی، به ویژه در درمان مبتنی بر سلول های بنیادی، دارای پتانسیل عظیمی برای متحول کردن پارادایم درمان بیماران مبتلا به دیابت نوع 1است.

منبع:

https://www.diabetesselfmanagement.com/news-research/2023/06/30/new-strategy-for-pancreatic-islet-transplantation/